Standpunten

Wat vindt Ronduit Open van de Begroting voor 2018?

d 08 b 2017

 

.

 

 

 

 

Algemene beschouwingen 2017    Ronduit Open

-        Begroting

Voorzitter, ik wil namens Ronduit Open onze dank uitspreken aan iedereen die zich het afgelopen jaar heeft ingezet voor onze gemeente en de opstelling van deze programmabegroting. We doen het goed, want de begroting laat meerjarig een positief beeld zien, oplopend tot €1,5 miljoen euro. Deze overschotten worden gestort in de algemene reserve, die naar verwachting in 2021 met ruim €7 miljoen euro gevuld is. Dit is een mooie buffer, omdat op dit moment niet duidelijk is wat de consequenties zijn van het onderhoud aan kapitaalgoederen en het meerjarig onderhoudsprogramma voor gemeentelijk vastgoed, er is de afgelopen jaren namelijk slechts calamiteitenonderhoud gepleegd.

Het nieuwe landelijke regeerakkoord resulteert voor de gemeente Leudal in een extra uitkering die oploopt tot bijna €800.000,- euro in 2021. Verschillende Limburgse gemeenten hebben op basis van deze extra uitkering haar begroting aangepast. In Leudal is dit echter niet gebeurd. Ronduit Open heeft als standpunt dat de lasten van de burger niet verhoogd moeten worden als daar geen noodzaak voor is. Vanwege het grote weerstandsvermogen en de extra rijksuitkering tot 2021 is de noodzaak om de lasten voor de inwoners van Leudal te blijven verhogen absoluut niet nodig. Daarom dienen wij als Ronduit Open twee amendement in om de woonlasten te verminderen. Aangezien de gemeente Leudal de laatste jaren aanmerkelijk meer OZB-ontvangsten heeft gehad dan gepland of nodig was, en dat het redelijk is dat teveel ontvangen OZB-inkomsten ten goede komen aan de burgers, stellen we bij amendement voor om een egalisatiereserve in te stellen waarin achteraf te veel geïnde OZB-ontvangsten worden gestort en deze reserve in te zetten om noodzakelijke verhogingen van de OZB in opvolgende jaren te verlagen of te vermijden. Daarnaast bestaat er al een egalisatievoorziening afvalstoffenheffing, gevuld met ruim €1,0 miljoen euro, waarvan Ronduit Open voorstelt om deze zodanig in te zetten dat de woonlasten voor de inwoners van Leudal in 2018 niet met 2% stijgen, maar met slechts 1%, gelijk aan de daadwerkelijk stijging van €6,00 euro.

Personeel & Organisatie

Verreweg de belangrijkste post in de begroting is Personeel & Organisatie. Vele jaren is er door Ronduit Open bij de Algemene Beschouwingen aandacht gevaagd voor de gemeentelijke organisatie, waarbij gewezen werd op de ervaringen van burgers. Tot en met begin dit jaar werd het probleem ontkend, niet serieus genomen en er werd nauwelijks op gereageerd. Het werd ongepast gevonden om de problemen in de organisatie te benoemen.

In april was trad de nieuwe secretaris in dienst, die zich openlijk verbaasde over het volstrekt gemis aan management en hard oordeelde over de noodzaak van verandering. En, voorzitter, eindelijk concludeerde ook de portefeuillehouder dat het allemaal niet goed ging en dat er een dringende reden was om eindelijk orde op zaken te stellen. Het probleem werd eindelijk erkend en serieus genomen. Daar zijn we als Ronduit Open tevreden over. Dit biedt namelijk de mogelijkheid om tot een verbetering te komen. De managementstijl van vertrouwen en loslaten wordt vervangen door een krachtige sturing waarbij de afstand tussen management en werkvloer wordt verkleind. Op deze manier kunnen de ervaringen op de werkvloer worden beleefd, kan de voortgang van het werk worden gevolgd, kan er coachend worden opgetreden, kunnen er duidelijke prioriteiten worden gesteld, functioneringsgesprekken worden gevoerd en zo de interne samenwerking en coördinatie worden bevorderd. Hierbij moet binnen het college tevens aandacht zijn voor de mandaatregeling. Wethouders lijken door vergaande mandatering niet volledig geïnformeerd waardoor ze onvoldoende kunnen sturen.

We spreken hier nogmaals uit dat we die verandering van koers toejuichen en er alles aan zullen doen om die te doen slagen. Het probleem moet niet aan de kant worden geschoven. Het moet blijvende aandacht houden. Positief is het om te horen dat de organisatie bijna elke week onderwerp van gesprek is in de collegevergaderingen. Problemen los je namelijk niet op door ze onder de mat te schuiven. Het is belangrijk om in het vervolg open te zijn over zaken die niet goed gaan, zo blijkt ook uit het gemeentelijk imago-onderzoek. Wat in de raad taboe was, was bij burgers al lang bekend. Brieven die niet werden beantwoord of zoek raakten, beloften om terug te bellen die niet werden nagekomen, een ontzettend logge manier van werken, etc. Het is ook goed dat het College heeft besloten dat er een onafhankelijke klachtenbehandeling zal komen. Te vaak werden klachten niet serieus genomen, waardoor burgers het klagen achterwege lieten omdat het geen zin zou hebben. Van klachten kun je leren. Wij herhalen hier wat we ook al jaren hebben benadrukt. Een groot aantal medewerkers werkt prima en zelfs voorbeeldig. Maar waar dat niet gebeurt moet er worden ingegrepen. Heel goed at nu eindelijk die omslag wordt gemaakt. 

-        Programma

Tot zover over de begroting, nu verder over het programma aan de hand van het coalitieakkoord, op vertrouwen een toekomst bouwen. We kijken met een positief gevoel terug op 1,5 jaar coalitie tussen Ronduit Open en Samen Verder, de twee grootste lokale partijen uit Leudal. Maar we zijn niet voor niets twee verschillende partijen. Er waren onderwerpen waarbij de twee partijen uiteenlopende opvattingen hadden. In die gevallen is goed overleg gevoerd en kon meestal overeenstemming worden bereikt. En waar dat niet mogelijk was werden verschillen van opvatting gerespecteerd. Het is geven en nemen in een coalitie, soms moet je water bij de wijn doen. Het akkoord is niet bij woorden gebleven, maar zijn ook omgezet in daden. Met nog enkele maanden tot de verstrijkingsdatum van het coalitieakkoord kunnen we concluderen dat het voor een groot deel is afgerond.

Subsidie

Neem het nieuwe subsidiebeleid, waarbij we de gigantische korting van 50% op de subsidies voor stichtingen en verenigingen zijn teruggedraaid. Er wel degelijk bezuinigd, waarbij de focus in het nieuwe beleid nu ligt op de subsidiering van jeugd en senioren, waarbij er subsidiemogelijkheden zijn voor de organisatie van activiteiten die zich richten op samenwerking en preventie. In 2018 wordt dit beleid geëvalueerd. Bij de subsidiering van het muziekonderwijs gaat het voor 90% om de subsidiëring van muziekschool Myouthic, 10% ECI. Al jaren wordt er gekort op het muziekonderwijs, nadat de muziekschool Myouthic intern ook al een bezuinigingsslag had gemaakt. Bij de geplande bezuiniging voor 2018 zullen de kosten per leerling in het muziekonderwijs eenmalig met €100,00 fors gaan stijgen, waardoor het een stuk minder toegankelijk wordt. Ronduit Open probeert gunstige omstandigheden te creëren voor iedereen die zich op het gebied van kunst en cultuur wil ontplooien. We stellen dan ook voor om voor 2018 de korting op de subsidie voor muziekonderwijs te verzachten door het overschot op het subsidieplafond van 2017 eenmalig door te schuiven naar 2018, in afwachting van een nieuw kunst- en cultuurbeleid in 2018 met een integraal voorstel voor de toekomst van het muziekonderwijs, inclusief nieuw subsidieplafond. Hierbij zal er ook aandacht moeten zijn voor nieuwe impulsen om het dalende leerlingenaantal tegen te gaan.

Handhaving

Het nieuwe handhavingsbeleid moet transparantie en helderheid bieden. Regels zonder adequate handhaving hebben geen zin en kunnen een belangrijke bron van onrecht vormen. Ronduit Open is van mening dat het nooit mag voorkomen dat de een wordt gepakt op overtreding van relatief onbelangrijke regels terwijl tegelijkertijd grove overtreding van regels bij anderen niet wordt aangepakt. Dan wordt handhaving en belangrijke bron van ongelijkheid en dat is onaanvaardbaar. Daarnaast moet met het nieuwe handhavingsbeleid de legalisatie van bouwactiviteiten die in strijd zijn met bestemmingsplannen worden gestopt. De laatste jaren was dit in Leudal de standaard geworden, en die gang van zaken moet doorbroken worden.

Geurbeleid

Ook was de verbetering van de geurkwaliteit in het buitengebied een doel van Ronduit Open. Het is een gewogen keuze tussen economische belangen van de intensieve veehouderij en de leefbaarheid en gezondheid van omwonenden, waarbij de relatie tussen geuruitstoot en gezondheid inmiddels door meerdere landelijke onderzoeken is aangetoond. Ronduit Open vindt het al heel veel jaren onverantwoord dat we daarvoor de ogen sluiten. Om die reden hebben we aangedrongen op aanscherping van de geurnormen in de veehouderij. De norm in het buitengebied was 14, ‘tamelijk slecht’, en is inmiddels aangescherpt tot 10. Het is heel positief dat we uiteindelijk met Samen Verder overeenstemming hebben bereikt over een aanscherping van de normen.

Richting 2018 moeten er verdere stappen worden gezet. Er is een ingrijpende vernieuwing nodig die verder gaat dan technologische vernieuwing. De weg naar verdere intensivering en schaalvergroting moet onderwerp van discussie worden. De vervreemding tussen boer en burger moet worden verminderd door open communicatie en kan niet worden opgelost door het ene juridische proces na het andere. Het buitengebied is van ons allemaal, niet van enkel agrariërs.

Zevenellen

Mestverwerking mag geen nieuwe bron van overlast worden. Ronduit Open is voorstander van geconcentreerde mestverwerking op industrieterreinen als Zevenellen. Ook dan zal moeten worden voldaan aan strenge normen en zeer strakke procedures wanneer zich problemen zouden voordoen. Het is dan ook goed dat er voor een open overleg is gekozen met de omwonenden en andere betrokkenen van Zevenellen. is het dan ook goed dat er voor een open overleg met alle betrokkenen is gekozen. Er bestaat onrust en onzekerheid in de kern Buggenum over de toekomstplannen van Zevenellen, zeker op het gebied van geur. In de volgende raadsvergadering zal dit onderwerp op de agenda staan.

Huisvesting

Op het gebied van huisvesting lopen er op dit moment veel projecten, zowel van particulieren als grote nieuwbouwprojecten. Dit is een goede zaak, omdat hierdoor de mogelijkheid wordt vergroot om in de kern naar wens te blijven wonen. Enkele zaken blijven de aandacht verdienen. Het is binnen verschillende kernen nog steeds moeilijk voor jongeren die net starten op de woningmarkt, of ouderen, die op zoek zijn naar een kleinere, seniorenvriendelijke woning, om in de eigen kern te blijven wonen. Het blijft dan ook van belang dat er vanuit woningbouwcorporaties levensloopbestendige sociale huurwoningen beschikbaar blijven. Een evenwichtige spreiding hiervan over de kernen, blijft voor Ronduit Open van groot belang. Ook moeten innovatieve woonideeën alle inzet vanuit de gemeente verwachten. Bij dit soort projecten krijgt voormalig gemeentelijk vastgoed een perfecte nieuwe bestemming en is er tegelijkertijd een prima afstemming op de lokale woonbehoefte. Concreet horen we de laatste tijd niets meer over de omvorming van voormalig gemeenschapshuis Ellenhof tot woningen. Tot slot moet er ook zo snel mogelijk duidelijkheid komt over de toekomst van woningbouwprojecten die in handen zijn van een curator, zodat deze bouwterreinen niet nog eens jarenlang braak blijven liggen. We beseffen ons dat de onderhandelingspositie van de gemeente hierbij niet gunstig is.

Samenwerkingsverbanden

Leudal heeft met verschillende verbonden partijen een bestuurlijk en/of financieel belang. In de begroting lezen we dat de gemeente in samenspraak en in samenwerking met bewoners en bedrijven, met de regio en de provincie, de kansen die zich in Leudal voordoen wil benutten. In de praktijk merken we de samenwerkingen pas wanneer men extra financiele bijdragen vraagt terwijl daar weinig tot geen concrete uitkomsten tegenover staan. Bij herhaling roepen wij dan ook op om in commissies een stevigere dialoog met de bestuurders die ons vertegenwoordigen in de overlegorganen van de samenwerkingsverbanden in de regio, om zo meer te kunnen sturen, de kosten kunnen verantwoorden en resultaten zichtbaarder worden.

Kapitaalgoederen

Het onderhoud van kapitaalgoederen moet als goed rentmeester geschieden om te voorkomen dat in een later stadium grote investeringen moeten worden gedaan, zo staat in het coalitieakkoord. Dit is echter niet helemaal zo gebeurd. Er is door verkeerde bezuinigingen achterstallig onderhoud ontstaan, welke nu worden bekostigd uit de algemene reserve. Met de bezuinigingen op dit gebied is er dus vanwege het achterstallig onderhoud niets bereikt, terwijl dit volgens de begroting in 2015 niet zou gebeuren. In het kader van duurzaam financieel beleid keuren wij dit als Ronduit Open af. Beheerplannen zijn niet uitgevoerd, er is slechts gehandeld naar aanleiding van spoedgevallen gehandeld. Zeer goed dat er vanaf volgend jaar weer op basis van de beleidsplannen onderhoud wordt gepleegd.

Sociaal domein

De overdracht van de taken van het rijk naar de gemeenten heeft grote consequenties gehad voor het budget en de ambtelijke capaciteit van de gemeenten. De regering heeft taken overgedragen zonder daarvoor voldoende financiële middelen beschikbaar te stellen, zo is inmiddels gebleken. Vooral de jeugdzorg is het grootste zorgenkind.  Gelukkig beschikt Leudal nog over een reserve waarin de overschotten gestort zijn. Maar uit de begroting 2018 blijkt dat voor de komende vier jaar gemiddeld €1,0 miljoen euro aan deze reserve onttrokken moet worden; dan is de spaarpot voor deze taken bijna leeg. Ook blijkt uit het onlangs gesloten regeerakkoord dat er vanaf 2019 landelijk vele miljoenen euro’s gekort gaan worden. Het kan niet zo zijn dat de belastingen in Leudal verhoogd moet worden om deze tekorten te financieren. Momenteel is de VNG bezig om deze onrealistische kortingen aan te kaarten bij het Rijk. Ronduit Open heeft er vertrouwen in dat deze kortingen teruggedraaid worden door inzet van de VNG en andere maatschappelijke organisaties.

Ronduit Open wil een sociaal beleid dat zich kenmerkt door persoonlijke aandacht, de menselijke maat, professioneel en deskundig handelen, oprechte betrokkenheid en aandacht en een proactieve houding. Het is dan ook goed dat er op het gebied van de Wmo veel aandacht is voor maatwerk dankzij de verfijning van de hulp bij het huishouden. De ene persoon heeft wellicht iets anders nodig dan de ander. De eigen bijdrage blijft voor enkelen een probleem. Het is niet altijd duidelijk hoe hoog de eigen bijdrage is voor de geleverde dienst of voorziening. Hier zal nog aan gewerkt moeten worden.

Het is goed dat er vanwege de krappe budgetten op het gebied van de Jeugdwet wordt samengewerkt met Weert en Nederweert. Dat lukt nooit helemaal, en dan zijn duidelijke afspraken met zorgaanbieders van groot belang. Het resultaat is wat telt.

De Westrom is het mensontwikkelbedrijf waarbij mensen die door hun fysieke of mentale gesteldheid moeilijk aan de bak kunnen toch aan het werk kunnen. Ook hier speelt het probleem van te kleine rijksbijdragen. Het belangrijkste is echter de verbetering van de werkomstandigheden bij de Westrom, daarover zijn negatieve berichten verschenen de afgelopen periode.

Accommodatiebeleid

Op het terrein van het accommodatiebeleid is er een groot vraagstuk met betrekking tot het gemeentelijk vastgoed bijgekomen. Op dit moment wordt er met de actualisering van de meerjaren onderhoudsplanning inzicht verkregen in de exacte omvang van ons vastgoedbestand en de daadwerkelijke staat van het onderhoud. Hierdoor kunnen vragen over onderhoudsniveau en vervreemding van gemeentelijk vastgoed worden beantwoord. Met het nieuwe MJOP zullen er nieuwe extra kosten komen waardoor de eerdere bezuinigingen te niet worden gedaan. Daarnaast dient er vanuit de gemeente voor de lange termijn een integrale visie ontwikkeld te worden op de gewenste omvang en spreiding van alle maatschappelijke voorzieningen en een samenhangende visie op het algehele aanbod van sport- en maatschappelijke voorzieningen. Voor Ronduit Open geldt dat het vervreemden van gemeentelijk vastgoed geen zin heeft wanneer dat betekent dat we miljoenen moeten afschrijven en daarmee aan kapitaalvernietiging doen. Het is echter ook duidelijk dat het behoud van al het gemeentelijk vastgoed onbetaalbaar is. Oplossingen zijn fusies of samenwerkingen tussen scholen, stichtingen en (sport)verenigingen. Dit betekent niet dat we als gemeente zomaar miljoenen kunnen en willen investeren in nieuwe accommodaties of renovaties van bestaande accommodaties. Burgerinitiatieven worden dan ook niet onverkort financieel gesteund alleen maar omdát het burgerinitiatieven zijn. Deze initiatieven dienen zich dus te ontwikkelen met aandacht voor de bezuinigingstaakstelling, de effectiviteit en bovenlokale functie van de accommodatie, en een evenwichtige spreiding van de voorzieningen over alle kernen in Leudal. Het gaat hierbij om de vraag wat de gevolgen zijn van nieuwe investeringen voor andere accommodaties in de omgeving. Voor Ronduit Open is dan ook een afweging van de baten en lasten met als uitkomst de beste oplossing voor heel Leudal, en niet voor een bepaalde kern of doelgroep van groot belang.

Majeure projecten

We roepen de verantwoordelijk wethouders op om de nu lopende burgerinitiatieven/majeure projecten van de voetbalclubs en basisscholen in Leudal-West en Park Leudal-Oost voortvarend te blijven oppakken, waarbij zeer duidelijk moet zijn dat de criteria zoals bij amendement besloten in de begrotingsvergadering van 2016 onverkort blijven gelden. Deze criteria moeten dan ook niet tot bepaalde verwachtingen leiden die niet relevant zijn. Er moet dan ook sterk gestuurd blijven worden in het kader van verwachtingsmanagement. En wanneer er straks raadsvoorstellen ter besluitvorming komen in de raad gaat de aandacht van Ronduit Open extra uit naar de risicoparagraaf.

Zo konden we enkele maanden geleden omtrent Park Leudal-Oost nog geen verantwoorde beslissing nemen over de investering van €5,0 miljoen euro. Duidelijk moet zijn welke partijen onder welke voorwaarden deelnemen. Verdwijnen er locaties? Kunnen locaties worden samengevoegd? Nieuwe accommodaties moeten niet de bezetting uit andere locaties halen. We wachten het raadsvoorstel omtrent Park Leudal-Oost af. Het uitgangspunt dat er op accommodaties als geheel moet worden bezuinigd en dat Park Leudal-Oost vanuit het totale financiele plaatje goedkoper moet zijn dan de huidige situatie zal zwaar wegen. Dat was van meet af aan ons uitgangspunt en dat zal dan ook uit het komende raadsvoorstel moeten blijken.

Met betrekking tot de fusie van de voetbalclubs in Leudal-West bestaat er een verschil tussen initiatiefnemers en gemeente voor wat betreft de toekomstige locatie. Initiatiefnemers hebben de voorkeur voor een neutrale accommodatie tussen de kernen Ell, Hunsel, Grathem en Kelpen-Oler, terwijl de meerderheid van de raad vorig jaar besloot om bij voorkeur de realisering van de accommodatie op en nabij een van de bestaande accomodaties te laten plaatsvinden. Een locatie buiten de bestaande accommodaties is niet uitgesloten maar daar dient de meerwaarde van worden aangetoond. Denk hierbij aan draagvlak, toekomstperspectief in ledenaantallen, bereikbaarheid, infrastructuur, bestemmingsplan en veiligheid. Ook hier geldt dat de criteria zoals omschreven in het amendement bij de begrotingsbehandeling vorig jaar onverkort blijven gelden.

Op dit moment worden de mogelijkheden van een fusie van de basisscholen in Hunsel, Ittervoort en Neeritter, waar Ronduit Open positief tegenover staat. Een nieuwe gezamenlijke onderwijsvoorziening biedt nieuwe blijvende mogelijkheden. Door slimme samenwerking van SPOLT en Hoera kindercentra en andere partners kan er een integraal educatief centrum ontstaan dat een voorbeeld kan worden voor nieuw onderwijs in de regio. Ook hierbij moet aandacht zijn voor vrijkomende accommodaties, inclusief daaraan verbonden inkomsten en kosten. Opgemerkt moet worden dat bij alle redelijkheid het geindiceerde bedrag van 5 miljoen euro onreeel lijkt. De uiteindelijke begrote investering moet goed onderbouwd worden.

Over de N280 komen we volgende week in de raadsvergadering te spreken. Er zijn goede vorderingen gemaakt, maar er zijn nog enkele aandachtspunten zoals in Baexem rond de ontsluiting van de Hubert Cuijperslaan, aangezien de voorgestelde eenrichtingsontsluiting naar deze straat tot een hogere verkeersdichtheid op de Dorpstraat leidt en er opstoppingen richting de rotonde op de N280 kunnen ontstaan.

Met betrekking tot het project Samen Zorgen Huis Mariabosch Baexem werd ons kort geleden bericht dat de provinciale subsidies werden ingetrokken omdat een bepaalde deadline niet was gehaald. Hierop is de gemeente het gesprek aangegaan met de provincie. De resultaten van dit gesprek zijn ons nog niet bekend. We laten ons graag bijpraten door de wethouder.

*******************************************************************************************************************************************************************************************************************